Press "Enter" to skip to content

Ontwikkelingsvoorsprong peuter: hoe ga je daarmee om?

De ene peuter ontwikkelt zich sneller dan de ander; dit trekt doorgaans op latere leeftijd (vanaf 4 jaar) weer recht. Maar wanneer heeft je peuter (of dreumes) een ontwikkelingsvoorsprong? Hieronder kan je lezen welke criteria hiervoor gelden, wat je kunt doen als ouders om je kind beter te begeleiden en meer uitdaging te bieden. En wanneer het raadzaam is hulp te vragen aan een deskundige.

Ontwikkelingsvoorsprong bij peuters

De definitie van een ontwikkelingsvoorsprong is eigenlijk vrij simpel: je kind loopt voor ten opzichte wat van hem wordt verwacht op deze leeftijd. Op de peuterleeftijd kan je hier lastiger van spreken dan bij kleuters. Dat heeft er namelijk mee te maken dat ieder kind zijn eigen tempo volgt. De een is sneller in zijn woordenschat of beginnend lezen, de ander op het gebied van sociaal gedrag. Of beide. De snelheid die je peuter misschien nu laat zien, kan over een tijdje afnemen en later overgaan in een meer gemiddelde ontwikkeling.

Toch kan het zijn dat je kind van 2-3 jaar een enorme sprong maakt en je het gevoel hebt hier iets mee te moeten. Hoe kan je vaststellen of je peuter inderdaad voorloopt op leeftijdsgenoten? Hoe ga je hiermee om zonder straks school voor de voeten te lopen? En wanneer is het slim om deskundigen te raadplegen? Hieronder vind je per vraag het antwoord.

kenmerken ontwikkelingsvoorsprong peuter dreumes

Hoe kan je vaststellen of je peuter voorloopt op leeftijdsgenoten?

Kenmerken van een ontwikkelingsvoorsprong

Baby en dreumes (0-2 jaar)

  • Waakzaam en alert vanaf de geboorte (lijkt alles in de gaten te hebben)
  • Lacht snel na de geboorte
  • Legt duidelijk verbanden tussen situaties
  • Laat het duidelijk weten wanneer iets wel of niet bevalt
  • Heeft op jonge leeftijd al een eigen karakter en eigen wil
  • Is heel nieuwsgierig en wil alles meemaken

Peuters (2-4 jaar)

  • Zijn heel vroeg in ‘alles’
  • Op jonge leeftijd een goede ruimtelijke oriëntatie
  • Ontwikkelen al vlot begrip voor hoeveelheden, getallen en kleuren
  • Ondernemend, enthousiast, nieuwsgierig
  • Halen graag dingen uit elkaar en willen alles weten
  • Enorme belangstelling voor grote onderwerpen, zoals de werking van bepaalde zaken of leven na de dood
  • Zien al vrij vroeg dat bepaalde dingen eigenlijk niet kunnen en gaan daardoor minder makkelijk mee in het verhaal

Kleuters (4-6 jaar)

  • Leergierig
  • Goed geheugen
  • Brede belangstelling
  • Omgeving speelt een grote rol: afhankelijk van het gezin waarin je opgroeit, kan je bepaalde vaardigheden beter ontwikkelen
  • Tijdig erkennen en stimuleren kan enorm schelen op deze leeftijd

Meer kenmerken van hoogbegaafdheid staan in deze folder van het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid. Deze gaat speciaal over jongere kinderen in de leeftijd van 0-4 jaar oud, juist omdat hier minder aandacht voor is. Hun boodschap? Door tijdig te ontdekken of je kind een ontwikkelingsvoorsprong heeft, voorkom je problemen op latere leeftijd – zoals onderpresteren of verlies van motivatie.

Wat kan een gemiddelde peuter?

Laat voorop staan dat de gemiddelde peuter niet bestaat. De ene peuter van twee jaar kan moeiteloos alles uit het rijtje hieronder afstrepen, waar de ander er iets langer voor nodig heeft. Dat is niet erg. Over het algemeen kunnen de meeste kinderen wel zo ongeveer hetzelfde wanneer ze naar de basisschool gaan. Beide rijtjes zijn dus meer een indicatie dan gebaseerd op ‘eisen’.

Ontwikkeling bij kinderen van 2 jaar oud

  • Kent 200-300 woorden
  • Zinnen maken van 2-3 woorden
  • Speelt voornamelijk alleen
  • Toren bouwen van 6-9 blokjes
  • Grote kralen rijgen
  • Rollenspel spelen

Ontwikkeling bij kinderen van 3 jaar oud

  • Spreken met korte zinnen
  • Vragen stellen: waar/wie, later ook waarom
  • Tekeningen maken die iets voorstellen (koppoter, richting de vier jaar)
  • Samenspelen
  • Zindelijkheid (overdag en soms ook ‘s nachts)
  • Steeds beter onderscheid maken tussen fantasie en werkelijkheid
  • Enkele cijfers en letters herkennen

Meer weten? Lees dan alles over de ontwikkeling van kinderen van 2-4 jaar op Kijkopontwikkeling.nl

peuter ontwikkelingsvoorsprong herkennen informatie

Op welke manier ga je om met een ontwikkelingsvoorsprong?

Als je merkt dat je peuter inderdaad voorloopt op het gemiddelde en je dus zou kunnen spreken van een ontwikkelingsvoorsprong, kan je daar op verschillende manieren op inspelen.

Overleg met het consultatiebureau

(H)erkennen zij dat je peuter inderdaad bovengemiddeld veel woorden kent en voorloopt? Is het iets om rekening mee te houden bij jullie keus voor een geschikte basisschool? En hebben zij misschien tips om aan de honger naar kennis bij je peuter tegemoet te komen? Het fijne van het consultatiebureau is dat zij dagelijks veel kinderen zien. Ze hebben dus een perfecte vergelijkingsgroep.

Wees ook niet teleurgesteld als je het gevoel hebt niet gehoord te worden. Misschien zien ze inderdaad wel een voorsprong, maar is het nog te vroeg om er echt iets inhoudelijks over te zeggen.

Zoek naar speelgoed dat de cognitieve ontwikkeling stimuleert

Vindt je kind het geweldig om kleine raadseltjes op te lossen? Smart Games heeft een groot aanbod aan spellen die passen bij kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong. Zo is het spel Squirrel Go Nuts al te gebruiken vanaf de peuterleeftijd. Andere dingen waaraan je zou kunnen denken, zijn schrijfboekjes om de letters te oefenen en Mini-Loco. Ook Tiptoi is educatief speelgoed dat inspeelt op de behoeftes van je peuter. De boeken bieden de mogelijkheid om te oefenen op je eigen niveau.

Stimuleer de ontwikkeling ‘tussen de bedrijven door’

Praat bijvoorbeeld met volwassen zinnen tegen je kind, als je merkt dat hij dit fijner vindt. In het dagelijks leven kan je bovendien van alles doen om je peuter meer uit te dagen. Wat dacht je van:

  • Samen een cake bakken en de ingrediënten afwegen, waarbij je vertelt hoeveel meel je nodig hebt en hoeveel suiker
  • Spelenderwijs leren klok kijken
  • Engelse woordjes oefenen
  • Iets ‘natekenen’ of juist een heel fantasierijke tekening maken
  • Een probleem voorleggen en daar samen een oplossing voor bedenken
  • Voorlezen uit een informatief boek
  • Ganzenborden en oefenen met het tellen van de ogen op de dobbelsteen en de hoeveelheid stapjes die daarbij horen

Bied verbreding aan in plaats van verdieping

Sophie, leerkracht in het Jenaplanonderwijs: ‘Als je verdieping aanbiedt, kan dat leiden tot verveling op de basisschool. Hierdoor kan de leerkracht niet meer het maximale uit je kind halen. Bovendien is het in bepaalde gevallen ook zo dat je peuter cognitief misschien vooruit loopt op leeftijdsgenoten, maar sociaal-emotioneel gezien op het gemiddelde zit. Daarom zou je de volgende dingen kunnen doen:

  • Eerlijke verdelingen
  • Puzzels
  • Creatieve opdrachten
  • Laten ontdekken
  • Vragen stellen tijdens het voorlezen

Maar: laat je kind ook lekker kind zijn. Behalve zaken als beginnend lezen en rekenen zijn sociaal-emotionele en motorische vaardigheden minstens zo belangrijk.

ontwikkelingsvoorsprong hoogbegaafdheid peuter dreumes hulp zoeken

Wanneer raadpleeg je een deskundige voor je peuter?

Wanneer je het idee hebt dat je kind extreem snel gaat en jullie aanbod onvoldoende is, kan je een deskundige raadplegen. De eerste stap is doorgaans het consultatiebureau, vervolgens eventueel een huisarts. Er zijn speciale IQ-testen voor jonge kinderen.

Dus als je kind een flinke ontwikkelingsvoorsprong heeft, zou je kunnen kijken of er een mogelijkheid is om je door te laten verwijzen. Dit gebeurt sneller wanneer het aannemelijk is dat je kind een sterke ontwikkelingsvoorsprong heeft (zoals wanneer één van beide ouders hoogbegaafd is en er thuis of op de opvang/school problemen ontstaan).

Een ontwikkelingsvoorsprong bij peuters kan een indicatie zijn van hoogbegaafdheid. In dit artikel vind je verschillende kenmerken die daarbij passen. Merk je dat jouw kind een voorsprong heeft op het gemiddelde, dan kan je eventueel kiezen voor een doorverwijzing bij het consultatiebureau of de huisarts. Hoe gaat de ontwikkeling bij jouw kind(eren)? Waarin ligt zijn interesse vooral? We lezen je verhaal graag in de reacties!  

Ook leuk om te lezen

Be First to Comment

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

© De Mamagids