Press "Enter" to skip to content

Offline opvoeden: een bewuste keus, ook in 2020

Offline opvoeden is een bijzondere keus. Zeker anno 2020: we leven in een digitale wereld en ik ken geen gezin zonder tablet. Toch besloten Ro en ik heel bewust om onze dochters een offline opvoeding te geven. Hoe dat precies werkt in de praktijk, of ze niet compleet wereldvreemd zijn en hoe je omgaat met uitdagingen (zoals in een restaurant of tijdens een lange autorit)? In dit artikel vertel ik je er alles over!

Laatste update: 6 juli 2020

Kinderen offline laten opgroeien in een digitale wereld

In tegenstelling tot veel bekenden hebben onze kinderen geen tablets. De kleintjes weten wel wat het is, maar we hebben ze niet in huis. Ook June moest langer wachten op een smartphone dan de meesten van haar klasgenoten. Waarom kiezen we hier eigenlijk voor? En hoe leren ze dan omgaan met computers, tablets en telefoons? En is het niet onwijs zielig voor ze?

Disclaimer

Voor ik hieronder meer uitleg geef over onze manier van opvoeden, wil ik graag wel een paar dingen duidelijk hebben:

  • Ik veroordeel niemand die wel kiest voor een tablet binnen zijn of haar opvoeding; uiteindelijk is het jullie kind en niet het mijne. Iedereen maakt zijn eigen keus.
  • Dit artikel is puur bedoeld om een inkijkje te geven in onze manier van leven en waarom we deze keus maken. Misschien raakt iemand enthousiast en besluit over te stappen op offline opvoeden (hartstikke leuk!) maar dat is niet de reden dat ik dit schreef.
  • We wonen in de Randstad, doen geen rituele dansjes rond paddenstoelen en zijn gewone mensen. Gewone mensen met een ongewone keus binnen de opvoeding 😉

Waarom besloten we hen geen smartphone of tablet te geven?

Verveling is goed voor kinderen

Toen ik zwanger was van Rose bespraken we dit onderwerp welgeteld één keer en kwamen allebei gelijk tot dezelfde conclusie. We vinden het vooral belangrijk dat ze leren buitenspelen, hun eigen fantasie gaan gebruiken en genieten van het echte leven. Een gezonde dosis verveling is bovendien goed voor je ontwikkeling: zo leer je oplossingen bedenken en word je creatiever.

Sommige ouders hebben nauwelijks aandacht voor hun kinderen

Kijk, zoals hierboven staat: ik veroordeel niemand omtrent het geven van een tablet. Maar wat Ro en ik allebei regelmatig zien (en wat simpelweg niet past bij onze opvattingen over opvoeden): ouders die hun kind een tablet in handen duwden als goedmakertje. Bijvoorbeeld in een restaurant of op een verjaardag.

We vinden het allebei belangrijk dat onze meiden zich leren gedragen in een andere omgeving. Ook als de verveling toeslaat. En dat je op een verjaardag contact maakt met andere mensen. Als gevolg daarvan zien we ook regelmatig dat deze kinderen zelf niet goed meer weten hoe ze zichzelf kunnen vermaken zonder digitaal spelletje. Dat wilden we niet.

We zien de noodzaak niet

Jonge kinderen die met een apparaat van een paar honderd euro lopen; een smartphone die kapot valt, tablet die kwijt raakt… Wij vinden dat ze daar nog niet verantwoordelijk genoeg voor zijn. Bovendien, en dat is een soort kinderlijk idealisme geloof ik, kan ik het niet verkroppen dat aan de andere kant van de wereld mensen keihard werken voor een hongerloontje om onze digitale devices in elkaar te zetten.

Dat een kind die luxe dan zo vanzelfsprekend vindt en er slordig mee omgaat? Nee, dat kan ik niet goed verkroppen. We willen hen juist meegeven dat je zuinig moet zijn op spullen. En dat een cadeau van een paar honderd euro op deze leeftijd niet vanzelfsprekend of normaal is.

nadelen altijd online

De nadelen van altijd maar online zijn

Stilte op de middelbare school

De gevolgen van onze digitale wereld worden pijnlijk duidelijk wanneer ik praat met een bevriende dansdocent. Hij verbaast zich erover hoe stil het soms is in de gangen van middelbare scholen. ‘Wij liepen juist te rennen, stoeien of praten, maar tegenwoordig zijn al die hoofden naar beneden gebogen – gericht op de mobiele telefoon.’ 

Ik vond het eerlijk gezegd een beetje shockerend. Misschien ook omdat ik het niet gewend ben. Waarschijnlijk zou ik zelf ook zo zijn wanneer ik nu opgroeide – eerlijk is eerlijk. Maar zo mis je toch ook de leuke momenten van je tienertijd? Leuke jongens kijken, lachen met je vriendinnen tot je buikpijn hebt en diepe gesprekken voeren over dingen die er op dat moment écht toe doen. 

Niemand om mee te praten

Naar aanleiding van een akkefietje hadden we de smartphone van onze oudste dochter een paar dagen ingenomen. Ze baalde enorm. Niet eens omdat ze haar vriendinnen buiten school niet meer kon bereiken, maar ook óp school! Ze had niemand om mee te kletsen tijdens de pauze. En ik geloof best dat dit verhaal iets is aangedikt (ze wilde immers ook gewoon dat toestel terug), maar die telefoon is wél hun leven geworden.

Is offline beter dan online opgroeien?

De meningen zijn verdeeld. Waar de één de digitale revolutie ziet als de grootste vooruitgang sinds de mensheid, ziet de ander het als een noodzakelijk kwaad dat ons dommer en individualistischer maakt. Wij hangen hierin ergens in het midden. We zien de voordelen die de digitale wereld ons biedt, maar zijn ons zeker ook bewust van de nadelen.

Je kinderen offline laten opgroeien is dus niet per se een betere manier, maar wel een andere. Het vergt iets meer inzet als ouders. Je zal soms creatiever moeten zijn en/of meer met de kinderen moeten ondernemen. Het is aan ieder voor zich of hij hier de tijd en energie voor heeft. Niet iedereen zal dit fijn vinden.

Bewuste keuzes maken in je opvoeding

Het belangrijkste is dat je stilstaat bij je opvoeding. Of je nu wel of geen tablet aanbiedt op jonge leeftijd. Is je kind erbij gebaat? Ben jij erbij gebaat? Wat denk je dat de gevolgen zijn over zoveel jaar? Misschien wordt jouw kind enorm mediawijs of heeft hij op zijn vijfde al ruime kennis van de Engelse taal. Of heb je juist een heel creatief kind, omdat je koos voor een (grotendeels) offline opvoeding. Het is maar net wat bij je past.

Offline opvoeden is voor ons optimaal genieten van je kindertijd

Hoe vaak zie je geen posts op Facebook verschijnen waarin staat hoe geweldig het vroeger was. Thuiskomen met een kapotte broek, modder tot achter je oren en spannende avonturen? Daaronder reageren altijd volwassenen uit mijn generatie over hoe jammer het is dat de jeugd van tegenwoordig dat niet meer lijkt te doen.

Maar volgens mij begint de jeugd van tegenwoordig nog altijd bij ons, als ouders. Wanneer wij ze leren hoe leuk het is om lekker met je vrienden op pad te gaan en lekker kind te zijn, wordt de drang naar het continue online zijn vanzelf minder. Goede reden om zelf ook op smartphonedieet te gaan.

waarom kinderen niet zoveel online

Wat vinden onze dochters er zelf van dat ze offline opgroeien?

De haalbaarheid van een offline opvoeding

Helemaal haalbaar is het natuurlijk niet. Onze meiden komen geregeld ook bij andere kinderen waar ze wel een tablet hebben. Ook bij oma mogen ze erop en doen ze weleens een spelletje of kijken een paar afleveringen van Casper en Emma. Dat hou je niet tegen, maar dat willen we ook niet. Per slot van rekening leven we nu eenmaal in die digitale wereld en ze mogen best weten en zien dat hij er is. Thuis kunnen ze af en toe op de Squla app op mijn oude telefoon: educatief en in een veilige omgeving.

Verder krijgen ze op school lessen in mediawijsheid. Dat houdt in dat ze ontdekken wat je kunt doen op internet, maar evengoed wat de mogelijke gevaren zijn en hoe je omgaat met zaken als digitaal pesten. Zelf vinden we het daarbij belangrijk het gesprek te blijven aangaan. Dus helemaal vrij van de online wereld zijn ze niet en dat is prima. Maar het grootste deel van de tijd blijven ze offline.

Uitzondering is onze oudste van 14. Al gelden voor haar wel strengere regels dan veel leeftijdsgenootjes.

De mening van onze tiener

June baalt weleens dat ze haar telefoon elke avond moet inleveren om 21.30 uur. Haar vriendinnen mogen vaak langer. Dat zie ik zelf ook: sommige kinderen komen rond 00.30 uur nog online met filmpjes en berichten naar elkaar via Instagram. Of ze gaan live. Zelf denken we dat een kind van 14 nog niet toe is aan een leven zonder restricties. Veilig omgaan met de digitale wereld, betekent ook dat we gesprekken voeren en het telefoongebruik reguleren (zodat ze op tijd kan slapen en de volgende dag uitgerust is).

Tegelijkertijd stoort het haar als mensen continu op hun telefoon zitten – al hangt dat ongetwijfeld samen met onze manier van opvoeden. Ze vindt het net zo leuk om lekker te gaan shoppen of een goed gesprek te voeren. En laatst zei ze dat ze het eigenlijk wel fijn vind dat ze ook zonder telefoon een leuke tijd kan hebben. Fijn om te horen! Wat ik persoonlijk dan weer heel leuk vind om te zien is dat ze haar smartphone op een heel creatieve manier gebruikt. Ze maakt filmpjes, mooie foto’s en verzint van alles.

De mening van onze kleuters

We horen ze er weinig over. Ja, ze vinden het soms jammer dat enkele klasgenootjes van 4 jaar wel een mobieltje hebben en zij niet. Sinds kort kijkt Rose daarom uit naar haar tiende verjaardag, omdat ze dan ook een smartphone mag 😉 Maar tegelijkertijd is het geen ramp van wereldformaat. Ze weten ook niet beter. Hun zus moest net zo goed wachten en daardoor nemen ze het gemakkelijker aan, geloof ik.

Ze zijn allebei heel creatief, spelen fantasierijke spelletjes en vermaken zich de hele dag. Ze hebben het verder nooit over een tablet, al vinden ze het spelen op Squla wel erg leuk. Maar als het niet mag, dan is dat ook prima. Er volgen gelukkig weinig discussies. En merken we dat dit wel het geval is, dan schroeven we de frequentie van het spelen met de app gewoon weer wat terug.

De grootste uitdagingen van offline opvoeden?

In een restaurant zonder tablet

  • Neem kleurpotloden en een kleurboek mee.
  • Ga nooit op pad zonder kinderwagen. Stel dat je baby, dreumes of peuter even helemaal nergens zin in heeft, ga dan een rondje lopen tot het voorgerecht of hoofdgerecht er is. Als je kind eenmaal aan het eten is, gaat het namelijk vaak weer.
  • Wees flexibel. Stel dat het echt niets wordt, laat de avond dan voor wat het is. Niemand heeft zin om 100 euro neer te tellen voor een etentje waarbij je verstijfd zit te wachten op een uitbarsting (van welke kant dan ook).
  • Ga op tijd eten, rond een uurtje of 16.30-17.00 is het vaak lekker rustig. Dan is het eten sneller op tafel en kunnen de kinderen misschien nog even rondwandelen tot je wordt geserveerd.
  • Zoek naar een restaurant met speelgelegenheid voor je kinderen. Soms hebben ze zelfs een heuse indoor speeltuin. Ideaal! Ook tussen de gangen door of na het eten, wanneer niet iedereen klaar is.

In de wachtkamer bij de tandarts of huisarts

  • Vaak ligt in de wachtkamer bij de dokter of tandarts wel iets om mee te spelen.
  • Neem hun favoriete boekje mee.
  • Als je dat vergeten bent: zorg dat je een boekje uit je hoofd kent. Ik kan bijvoorbeeld zonder stotteren een paar boekjes van Nijntje opdreunen en dat komt echt altijd van pas. In de wachtkamer, in de rij bij de supermarkt en als je op iets/iemand staat te wachten.
  • Probeer afspraken – voor zover mogelijk – te plannen op een tijdstip waarvan je weet dat ze niet tegen hun slaap aanhikken. Dat houdt de algehele sfeer sowieso gezelliger.

Onderweg zonder tablet

  • Zing liedjes. Ter ondersteuning kan je ook een kinder-cd opzetten.
  • Zorg voor voldoende eten en drinken, zeker als je een lange rit maakt. Al knabbelend gillen ze minder en maken ook minder ruzie.
  • Verzin spelletjes die ook voor kleine kinderen nog leuk zijn. Zo doen we met Rose weleens een aangepaste versie ‘ik zie, ik zie wat jij niet ziet’ om te oefenen met kleuren. We noemen dan de kleur en dan gaan we buiten kijken wat we allemaal zien met die kleur.
  • Bij kleinere kinderen: benoem alles dat je onderweg ziet. Van masten tot een boot, van bomen tot borden langs de weg.
  • Kies (indien mogelijk) om te rijden op een moment dat ze normaal gesproken liggen te slapen. Dan duurt de rit voor hen (en jou) veel minder lang.
  • Vermijd files – als het even kan!

Algemene tips voor wie zonder tablet op pad gaat

  1. Besteed exclusieve aandacht aan je kind (ga bijvoorbeeld niet uit eten met het gezin in de hoop dat je samen een goed gesprek kunt voeren, maar betrek hem erbij)
  2. Geef het goede voorbeeld door zelf ook niet hele dagen op je telefoon te zitten
  3. Zoek naar creatieve oplossingen om het gezellig te hebben
de voordelen van een offline opvoeding

Wat zijn de voordelen van een offline opvoeding?

Waarin we zelf de voordelen zien?

  • Onze dochters spelen bovengemiddeld veel buiten. Recente onderzoeken waaruit blijkt dat kinderen onder de 12 steeds minder buiten sporten en spelen, gaan daarmee niet voor hen op. Ze zijn juist dol op ravotten, bomen klimmen, vieze heksensoepjes maken als het heeft geregend, gaan zelf naar de speeltuin en kunnen zich uren vermaken op de trampoline of in de tent.
  • Ze gebruiken hun fantasie lekker veel. We hoeven maar een kartonnen doos neer te zetten, of ze verzinnen hun eigen avontuur. Daarnaast houden ze van tekenen, gezelschapsspelletjes, knutselen, puzzelen en inmiddels ook van lezen.
  • We hoeven geen oeverloze discussies te voeren over de tablet. Waar je toch ziet dat andere ouders op een gegeven moment de strijd maar gewoon opgeven, hoeven wij ons daar (nog) niet druk om te maken. De regels zijn duidelijk. Wij beslissen wanneer ze ergens op mogen en gaat dat mis (worden ze jengelig, willen ze hem niet teruggeven of wat dan ook), dan is het klaar.
  • Ze zijn veel in beweging. Alle drie sporten ze regelmatig (June 7 uur per week, inclusief de sportklas en de kleuters twee uur per week). Daarnaast rennen ze graag en zijn dol op fietsen.

We zien deze voordelen trouwens ook terug bij ouders die bewust omgaan met het aanbieden van de tablet. Deze kinderen gaan meer naar buiten, spelen graag samen en bedenken hele verhalen. Juist als ze nog jong zijn, is dat toch prachtig?

Zoals je tussen de regels door kunt lezen, zijn we nog altijd heel blij met onze keus. Voor ons wegen de voordelen zwaarder dan de nadelen. Ja, soms kost offline opvoeden wat meer energie en tijd, maar daar pluk je op een ander moment de vruchten weer van. Ik ben heel benieuwd hoe jullie hierin staan: heb je bewust nagedacht over de keus om die tablet wel aan te bieden? Vind je het wel makkelijk als je ze af en toe een filmpje kan laten kijken op YouTube of een spel kan laten spelen? Of kies je er net als wij voor om het voorlopig bij ze weg te houden?

               Praat je gezellig mee?

    Geef een reactie

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *